Truyện thơ dân gian việt nam

     
*

QUÁ TRÌNH SƯU TẦM, CÔNG BỐ TRUYỆN THƠ CÁC DÂN TỘC

* GS. TS Nguyễn Xuân Kính

Viện Nghiên cứu Văn hóa Việt phái nam

Truyện thơ các dân tộc thiểu số là một thể loại dân gian thuộc loại hình tự sự, bao gồm những tác phẩm có hình thức văn vần, được kể, được hát, được ngâm, đọc (kể cả trước và sau thời điểm được ghi chép) cùng thường gồm nội dung thể hiện thân phận bé người cùng cuộc sống lứa đôi. Lịch sử tuyên bố truyện thơ dân gian những dân tộc thiểu số ở Việt phái mạnh được bắt đầu vào nữa những cuối những năm 50 của thế kỷ XX. Tác phẩm nào bao gồm vinh dự được công bố đầu tiên? Đó là truyện thơ Thái Xống chụ xon xao (Tiễn dặn người yêu). Năm 1975, bản dịch truyện thơ này vị Điêu bao gồm Ngâu thực hiện được xuất bản ở Hà Nội (1). Năm sau, cũng tác phẩm này, được Sở Văn hóa quần thể tự trị Thái Mèo xuất bản, bởi vì Điêu bao gồm Ngâu, Hà Hem, Cầm Biêu khảo đính.

Theo lời của đơn vị văn Mạc Phi, bản tiếng Việt vì sở văn hóa quần thể tự trị Thái Mèo xuất bản lâu năm hơn bản bởi nhà xuất bản Hội công ty văn công bố là 30 câu (2). Cả nhì lần công bố đều là bản dịch tiếng Việt. Như thế, lần đầu tiên truyện thơ của dân tộc Thái được đến với bạn đọc cả nước. Cũng theo lời nhà văn Mạc Phi, tác phẩm này chưa hề được nói đến trên sách vở thời Pháp thuộc.

Năm 1960, Hà Hem, Lò Văn Cậy, Mạc Phi khảo đính, biên soạn một bản Xống chụ xon xao (tiếng Thái), gọi tắt là 1960. Bản này có dung lượng dài hơn những bản tiếng Việt đã công bố năm 1975 (tại Hà Nội), 1958 (tại Tây Bắc); diễn biến của cốt truyện với của trọng điểm trạng nhân vật tất cả sự nhất tiệm rõ rệt, tất cả những chỗ lầm lẫn đều được so sánh, sửa lại. Năm 1961, công ty xuất bản văn hóa (thuộc Viện Văn học, Hà Nội) công bố bản dịch tiếng Việt dựa trên bản tiếng Thái năm 1960. Trong bản dịch này, bên văn Mạc Phi đã thực hiện công việc khảo dị, chú giải hết sức kĩ lưỡng với cẩn thận. Theo lời bên văn Mạc Phi (in năm 1977), nguyên bản tiếng Thái Xống chụ xon xao được sở Văn hóa khu tự trị Thái Mèo xuất bản năm 1962 (không in phần dịch tiếng Việt) (3)

Năm 1962, bên xuất bản Văn hóa công bố tập văn học dân tộc thiểu số trong bộ Hợp tuyển thơ văn Việt Nam. Tập này bởi vì Nông Quốc Chấn, Nông Minh Châu, Mạc Phi, Hoàng Thao, Hà Văn Thư biên soạn. Tập này còn có mục “Truyện Thơ”, với bản dịch tiếng Việt các tác phẩm sau: Nam Kim – Thị Đan (Dân tộc Tày, vị Nông Minh Châu trích dịch và chú thích), Út Lót – Vi Điêu (dân tộc Mường, bởi vì Đinh Sơn sưu tầm và trích dịch), Hùy Nga – nhì Mố (dân tộc Mường, trích dịch, tài liệu của Ty Văn hóa Hòa Bình), Xống chụ xon xao ( Tiễn dặn người yêu, dân tộc Thái, trích bản dịch của Mạc Phi đã được nhà xuất bản Văn hóa công bố năm 1961), Khun Lú – náng Ủa (Chàng Lú – phụ nữ Ủa, dân tộc Thái, trích bản dịch của mạc Phi).

Như thế là năm 1962, Khun Lú – náng Ủa chỉ mới được trích dịch. Theo nhà văn Mạc Phi, những bản sách cổ Khun Lú – náng Ủa là tủ sách được người Thái chép bằng cây viết lông, mực nho trên giấy rướng, một thứ giấy cơ mà đồng bào gọi là “chỉa năng sa”. Đây là một thứ giấy bản làm bằng vỏ cây rướng (một loại dó) bởi nhân dân địa phương tự sản xuất. đến đến năm 1964, chỉ tính riêng biệt những bản sách quý còn trọn vẹn từ trang đầu đến trang cuối được lưu trữ tại sở Văn hóa – tin tức Khu tự trị Tây Bắc cũng đã có tới trên hai chục bản. Tất cả những bản sách này “đều không có ghi một chỉ dẫn làm sao về chủ sách, người chép sách, sách sao theo bản nào, được tiến hành tại đâu, vào trong ngày tháng nào?” (4). Tháng 8 năm 1962, Sở Văn hóa khu tự trị Thái – Mèo (sau đổi là sở Văn hóa – tin tức Khu tự trị Tây Bắc) đã mang đến công bố văn bản Chàng Lú – nữ Ủa in máy, nguyên văn tiếng Thái, dài 1912 câu, sách dày 80 chục trang, khổ 13 x 19 cm. Đây là bản in đầu tiên của tác phẩm. Bản in này lấy một bản chép tay sưu tầm được ở huyện Mường La, tỉnh Sơn La làm bản chính. Trong khi hiệu đính, những người soạn gồm đem so sánh, khảo dị với nhiều bản chép tay khác. “Nói chung, văn bản được xác lập một giải pháp nghiêm túc, gồm công phu” (5). Năm 1964, bản dịch Chàng Lú – nữ Ủa của Mạc Phi được xuất bản tại bên xuất bản Văn học, Hà Nội. Cũng giống như bản dịch Tiễn dặn người yêu, bản dịch này được nhà văn tiến hành khảo dị, chú giải thích kỹ lưỡng.

Năm 1964, công ty xuất bản Văn học công bố nhì tập Truyện thơ Tày – Nùng, do nhà thơ Nông Quốc Chấn giới thiệu. Trong nhì tập này có bản dịch bảy truyện thơ: Nam Kim – Thị Đan (bản dịch của Nông Viết Toại, Hà Vũ Khoanh, Hoàng rạng); Lưu Đài – Hán Xuân (bản dịch của Hoàng An Định); Kim Quế (bản dịch của Hoàng Tuấn Nam); Truyện chim sáo (bản dịch của Hoàng An Định); Đính Quân (bản dịch của Nông Minh Câu); Quảng Tân – Ngọc Lương (bản dịch của Nông Minh Châu); Trần Châu (bản dịch của Hoàng Quyết) (6). Việc in ấn được thực hiện bao gồm xác, khoa học, nhiều trường hợp nặng nề hiểu được chú giải thỏa đáng đối với người đọc tiếng phổ thông.

Về truyện thơ Mường, năm 1964, công ty xuất bản Văn họ in cuốn Truyện thơ Mường với bản dịch bốn tác phẩm: Út Lót – Hồ Liêu, đàn bà Ngu – hai Mối, nữ giới Ờm – nam giới Bồng Hương, phái nữ Con Côi, bởi Minh Hiệu cùng Hoàng Minh Nhân sưu tầm, dịch cùng giới thiệu (7). Khâu xử lí dị bản được tiến hành khoa học. Thí dụ, tất cả nhiều bản Út Lót – Hồ Liêu, Minh Hiệu ghi được sáu bản gồm đủ từ đầu tới cuối cốt truyện. Nhưng mỗi bản lại tất cả mỗi điểm không giống nhau, về số lượng, bao gồm bản ngắn chỉ độ 150 câu, bản nhiều năm nhất gần 5000 câu, có đoạn ở bản này được kể tới gần một trăm câu thì ở bản không giống lại chỉ bắt lại trong vài câu. Kế bên sáu bản trên, Minh Hiệu còn ghi được mặt hàng chục đoạn lẻ tẻ, khá bỏ ra tiết, ở những người nhớ ko đầy đủ. Trong những khi dịch, Minh Hiệu đã so sánh, đối chiếu cùng chắp nối, chỉnh lí lại, để tất cả một bản tương đối hoàn chỉnh. Sau đó, người biên soạn đem đọc cho một số nghệ nhân và cán bộ người dân tộc Mường nghe “Những người được hỏi ý kiến đều nhất trí thừa nhận bản dịch này vừa giữ được nội dung thống nhất, vừa đầy đủ các chi tiết, và trật tự sự việc xảy ra cũng hợp lí hơn. Về lời thơ được chọn lấy ở các bản không giống nhau để dịch vào bản này cũng làm cho được tương đối thỏa đáng” (8).

Về truyện thơ H`mông, năm 1964, truyện thơ Lù chạ ua nhăng (Tiếng hát làm dâu), vị Bùi Lạc sưu tầm, Bùi Lạc và Mạc Phi dịch, chú thích, được đơn vị xuất bản Tây Bắc công bố. Thời điểm này, tác phẩm được gọi là “dân ca”. Đáng chú ý, đây là một truyện thơ được công bố đồng thời cả bản dịch tiếng Việt cùng bản phiên âm tiếng dân tộc. Đáng quý hơn nữa, công việc này lại vày một đơn vị xuất bản ở địa phương thực hiện.

Năm 1967, bên xuất bản Văn học công bố tập Dân ca Mèo (9) bởi vì Doãn Thanh sưu tầm, biên dịch. Sách không tồn tại phần phiên âm tiếng dân tộc. Ở đây đây có truyện thơ Nàng Nhàng Dợ – nam giới Chà Tăng. (10) Truyện này hơi phổ biến ở vùng Sa page authority (Lào Cai).

Như vậy, ở những năm 60 của thế kỷ XX, mặt cạnh truyện thơ Thái, đã có thêm truyện thơ Tày – Nùng, truyện thơ H`mông, truyện thơ Mường được xuất bản.

Năm 1973, Truyện thơ Tiễn dặn người yêu thương (Xống chụ xon xao, thương hiệu phiên âm viết đúng như thương hiệu ở bìa sách với trang 3 – N.X.K) vị Mạc Phi dịch được đơn vị xuất bản học tái bản, tất cả sửa chữa, ở đây chỉ bao gồm bản dịch tiếng Việt.

cùng năm 1973, nhà xuất bản Văn hóa công bố truyện thơ Mường Đang vần va do Đinh Văn Ân sưu tầm và dịch. Truyện này còn tồn tại một tên gọi không giống là Vườn hoa núi Cối. Người Mường ở Thanh Hóa, ở chủ quyền có lưu truyền truyện này. Bản bởi vì Đinh Văn Ân sưu tầm là một dị bản vày người Mường ở bản Thải, châu Phù Yên, tỉnh Sơn La lưu truyền. Sách này không có phần phiên âm tiếng dân tộc.

Cũng trong năm 1973, truyện thơ Thái Khăm Panh (do Bùi Văn Tiên, Vương Anh, vàng anh Nhân phiên âm, dịch) được Ty Văn hóa Thanh Hóa xuất bản. Tuy đây là một quyển sách địa phương xuất bản nhưng bao gồm cả phần phiên âm tiếng Thái với bản dịch tiếng Việt. Để công bố tác phẩm này, Tiểu ban Văn nghệ dân gian của tỉnh Thanh Hóa đã tiến hành việc đối chiếu những văn bản tiếng Thái với lời kể của những nghệ nhân. Sau khi bản phiên âm với bản dịch được trả thành, bản thảo đã được trình diễn tại nhì cuộc tọa đàm, được các nghệ nhân và các vị lãnh đạo người dân tộc đọc lại, góp ý rất bỏ ra tiết (11). Đây là một phương pháp làm việc khoa học.

Năm 1976, Tráng Đồng (tập truyện thơ dân gian dân tộc Mường) bởi Mai Văn Trí, Bùi Thiện sưu tầm, biên dịch, ghi chú và giới thiệu, được nhà xuất bản Văn hóa Hà Nội công bố. Tập sách gồm tía truyện thơ (Tráng Đồng, Cun Đủ Lang Đà, Vườn hoa núi Cối) được sưu tầm ở Hòa Bình. Đáng để ý là, nếu những người sưu tầm, sưu tập khác đến rằng Út Lót – Hồ Liêu cùng Nàng Nga – nhì Mối là nhị tác phẩm riêng biệt rẽ thì nhóm biên dịch sách này căn cứ vào “nhiều mối liên hệ trùng lặp và bằng vào sự kể lại của một số nghệ nhân am hiểu nhiều truyện”, đã xếp chúng vào một tác phẩm và lấy tên là truyện “Cun Đủ Lang Đà” (12). Sách Tráng Đồng không tồn tại phần phiên âm tiếng Mường.

Năm 1977, nhà xuất bản Văn hóa dân tộc tái bản Xống chụ xon xao (bản dịch của Mạc Phi), Khăm Panh (bản dịch của Bùi Văn Tiên, Vương Anh Nhân).

Như thế, ở những năm 70, bên việc cạnh tái bản những tác phẩm đã in từ thập kỉ trước, cả hai dân tộc Thái, Mường đều tiếp tục công bố truyện thơ mới được Sưu tầm. Mang lại đến những năm 70, ko kể truyện thơ của bốn dân tộc Thái, Tày, Mường, H`mông, tất cả thêm truyện thơ của dân tộc Giáy được người đọc cả nước biết đến; mặc dù rằng việc giới thiệu truyện thơ của dân tộc này còn hạn chế: chỉ mới tóm tắt nội dung và trích dịch (15).

Năm 1981, tập VI: Văn học dân tộc không nhiều người (của bộ Hợp tuyển thơ văn Việt Nam) được tái bản, in lại 16 bản trích dịch truyện thơ của năm dân tộc (Thái, Tày, Mường, H`mông, Giáy) mà bạn đọc đã được biết từ năm 1979.

Năm 1983, Sở Văn hóa – thông tin Bắc Thái xuất bản cuốn sách Tam Mậu Ngọ vì Bế Sĩ Uông, Ma Trường Nguyên sưu tầm phiên âm, dịch, biên soạn cùng giới thiệu. Sách này công bố bản dịch một truyện thơ Nôm Tày, sưu tầm ở Bắc Cạn.

Năm 1983, nhà xuất bản Văn hóa công bố Truyện thơ Chàm vày Tùng Lâm, Quảng Đại Cường sưu tầm, biên soạn. Sách này chỉ có biên soạn tiếng Việt, gồm bảy truyện thơ:

1. Hòa – nô (theo đơn vị xuất bản Văn hóa, truyện này còn mang tên là Tề – ưa – mừ – no);

2. Y – nha page authority – tờ ra;

3. Hai anh em;

4. Hoàng tử um – rúp và cô gái chăn dê;

5. Công chúa A – mi – sa – ra;

6. Hoàng hậu Cư – mày – ra;

7. Aria Chăm – bni.

Trong số bảy truyện trên, các truyện 2, 4, 6, 7 tất cả ghi thương hiệu người kể. Trong đội sưu tầm, biên soạn, Quảng Đại Cương người Chăm. Rất tiết đây là một tập sách yếu chất lượng, thậm chí gồm hại (16). Sách này nhát chất lượng vì chưng Quảng Đại Cường không căn cứ vào văn bản mà chỉ dịch theo trí nhớ, vì tất cả những chỗ dịch giả bịa ra với ngộ nhận rằng có tác dụng như vậy là “nâng cao” “cho phù hợp với nhân sinh quan tiền thời đại”(17).

Năm 1984, bản chữ Thái La tinh Xống chụ xon xao vị Mạc Phi sưu tầm với biên soạn được bên xuất bản Văn hóa công bố. Sách này không tồn tại bản dịch tiếng Việt.

Năm 1984, đơn vị xuất bản Văn hóa công bố Dân ca H`mông (viết Hmông: không có dấu phẩy ở chữ H). Sách này ghi: Doãn Thanh sưu tầm, dịch; Hoàng Thao tuyển, chỉnh lý; Chế Lan Viên giới thiệu. Sách này chỉ có bản dịch tiếng Việt. Vào phần “Tiếng hát làm dâu” bao gồm trích truyện thơ Nàng Dợ – Chà Tăng (tr.229 – 250), trích truyện thơ A thào – Nù Câu (tr. 250 – 268) và in đầy đủ một tác phẩm lấy thương hiệu là truyện thơ Tiếng Hát có tác dụng dâu Tây Bắc (tr. 268 – 284). Văn bản tiếng hát làm cho dâu Tây Bắc (từ lời dịch đến chú thích) giống bản dịch Tiếng hát làm cho dâu (1964) của Bùi Lạc, Mạc Phi đến 97 – 98%.

Năm 1986, bên xuất bản khoa học buôn bản hội ấn hành Tuyển tập truyện thơ Mường, nhị tập, bởi Hoàng Anh Nhân tuyển lựa với giới thiệu. Người soạn quan tiền niệm bản sử thi vĩ đại Đẻ đất đẻ nước” cũng là truyện thơ cùng dành trọn tập I cho nó” (18). Tập II dành riêng cho bốn truyện thơ được lưu truyền ở Thanh Hóa: Út Lót – Hồ Liêu (bản dịch của Minh Hiệu), Nàng Nga – hai Mối (Minh Hiệu sưu tầm, biên dịch, chỉnh lí) nữ Ờmchàng Bồng Hương (Hoàng Anh Nhân sưu tầm, biên dịch), Nàng nhỏ Côi (Hoàng Anh Nhân sưu tầm,dịch).

Năm 1987, bản dịch truyện thơ Mường Vườn hoa núi Cối của Đinh Văn Ân được tái bản.

Như thế vào những năm 80, có thêm bản dịch của truyện thơ Chăm được công bố, nâng thành nhỏ số đã tất cả sáu dân tộc thiểu số gồm truyện thơ được xuất bản. Đáng tiếc bản dịch truyện thơ Chăm không đảm bảo giá bán trị khoa học cùng tính nghiêm túc.

Năm 1991, đơn vị xuất bản khoa học buôn bản hội công bố truyện thơ Ú Thêm của người Thái bởi vì Hà Văn Ban, vàng anh Nhân sưu tầm và biên dịch, Đặng Nghiêm Vạn giới thiệu. Sách này in nguyên bản chữ Thái, bản phiên âm chữ Thái với bản dịch (19).

Về truyện thơ của người Cao Lan, năm 1991, Ủy ban quần chúng. # huyện Đoan Hùng cùng sở Văn hóa – tin tức và thể thao tỉnh Vĩnh Phú xuất bản dịch Kó vệ sinh Slam (truyện tình thơ Cao la) bởi lâm Quý biên dịch.

Trong những năm 1990 – 1991, theo lời mời của công ty xuất bản khoa học buôn bản hội GS. Đặng Nghiêm Vạn đã chủ trì một đội biên soạn gồm có PGS. Đặng Văn Lung, GS. Lương Ninh, những nhà nghiên cứu Lục văn Pảo, Chu Thái Sơn, Nguyễn Hữu Thấu, GS. Đặng Nghiêm Vạn và Hữu Thấu, GS. Đặng Nghiêm Vạn và PGS. Lê Trung Vũ. Đến cuối năm 1991, tuyển tập do nhóm biên soạn tiến hành đã trả thành. Năm 1992, bộ sách được công bố với thương hiệu gọi tuyển tập văn học những dân tộc ít người ở Việt Nam. Tuyển tập gồm bốn quyển, chỉ có bản dịch tiếng Việt. “vì chưa gồm điều kiện dịch các tác phẩm bằng tiếng mẹ đẻ” (20). Quyển thứ nhị của tuyển tập tất cả năm truyện thơ Mường: Tráng Đồng (Sử dụng bản dịch của Mai Văn Trí và Bùi Thiện đã công bố năm 1976), Út Lót – Hồ Liêu (sử dụng bản dịch của Minh Hiệu đã công bố năm 1986), Vườn hoa núi Cối (sử dụng bản dịch của Mai Văn Trí (21), Bùi Thiện đã công bố năm 1976), Nàng Ờm – cánh mày râu Bồng Hương (sử dụng văn bản vàng anh Nhân công bố năm 1986 vào Tuyển tập truyện thơ Mường), phụ nữ Nga – hai Mối (sử dụng văn bản của Minh Hiệu công bố năm 1986); có bố truyện thơ Thái: Xống chụ xon xao (sử dụng bản dịch của Điêu chủ yếu Ngâu công bố năm 1957). Chàng Lú – phái nữ Ủa ( sử dụng bản dịch của Mạc Phi đã in năm 1964), Ú Thêm (Tuyển tập không đề là sử dụngbản dịch nào, qua đối chiếu shop chúng tôi thấy đây là bản dịch đã công bố vào sách Trường ca Ú Thêm bởi Nhà xuất bản Khoa học buôn bản hội công bố năm 1991); có những truyện thơ H`mông: Tiếng hát làm dâu (sử dụng bản dịch của Doãn Thanh đã công bố những năm 1967, 1984), Nàng Dợ – Chà Tăng (sử dụng bản trích dịch của Doãn Thanh đã công bố các năm 1967, 1984) A Thào – Nù Câu (sử dụng bản trích dịch của Doãn Thanh đã công bố năm 1984), Tiếng hát có tác dụng dâu Tây Bắc (sử dụng bản dịch của Doãn Thanh công bố năm 1984), Quyển thứ tư của truyện có ba tập thơ Tày: Đính Quân, phái mạnh Kim – Thị Đan, Lưu Đài – Hán Xuân (sử dụng bản dịch đã tuyên bố trong truyện thơ Tày Nùng (năm 1964), riêng rẽ đối với Lưu Đài – Hán Xuân, ông Lục Văn Pảo “ đã dịch lại” những chỗ của bản dịch trước ko thật dễ hiểu” (22) ); tất cả bản truyện thơ Chăm (là bảy truyện đã được Tùng Lâm, Quảng Đại Cường công bố năm 1983).

Như vậy trên cơ sở kế thừa những thành tựu đã được công bố thành sách, trong Tuyển tập văn học các dân tộc ít người ở Việt Nam, GS. Đặng Nghiêm Vạn và các cộng sự đã giới thiệu năm truyện thơ Mường, bố truyện thơ Thái, một số truyện thơ H`mông, tía truyện thơ Tày, bảy truyện thơ Chăm. Có trường hợp những soạn giả có tác dụng công việc giám định bản dịch của người đi trước (việc như ông Lục Văn Pảo đã thực hiện đối với truyện thơ Lưu Đài – Hán Xuân). Còn ở nhiều trường hợp khác, đội biên soạn ko giám định, không đối chiếu bản gốc, bản dịch, lấy nguyên si cả bảy truyện thơ Chăm nhát chất lượng (đã được so với ở trên). Đáng tiếc hơn, đối với những chú giải đã tất cả ở các bản dịch trước nhằm góp bạn đọc người ghê (Việc) với đồng bào những dân tộc không giống dễ tiếp nhận hơn và hiểu đúng hơn tác phẩm thì ở tuyển tập này, những người biên soạn lại bỏ đi. Thí dụ, trước khi trình diễn bản dịch Nàng Dợ – Chà Tăng, Doãn Thanh có một đoạn tiểu dẫn cho biết tác phẩm này được lưu truyền hơi phổ biến ở vùng Sa Pa, tỉnh Lào Cai, vày ông Thào A Lử có tác dụng ở tuyên giáo làng Lao Chải, huyện Sa page authority kể bằng tiếng H`mông. Vào lời của nhân vật Chà Tăng ở bản dịch năm 1967 của Doãn Thanh (tr. 91) có tía dòng như sau:

“Nàng ở lại nàng như mẫu chổi của mẹ của cha quét dọn (1)

Quét dọn trên nhà dưới bếp

Ta đi, ta đi như chim lấu dì chinh (2) ca hát chốn rừng xanh…”

Doãn Thanh đã giải thích:

(1) Ý thể hiện chăm chỉ công việc nhà.

(2) Lấu dì chinh (lâur zix txinh): chủng loại chim cu, chim mái ấp trứng, chim đực chỉ quanh quẩn ở bên, mùa rét ko gáy tiếng nào.

Trong quyển thứ nhị của tuyển tập (tr. 649 – 650), những soạn giả bỏ đoạn tiểu dẫn của Doãn Thanh, ko in nghiêng Lấu dì chinh cùng cũng bỏ hai chú thích trên.

Năm 1993, đơn vị xuất bản Văn hóa dân tộc công bố truyện thơ Thái Hiến Hom – Cầm Đôi vày Lò Văn Cậy cưu tầm, biên soạn, Đinh Văn Ân dịch. Đây là sách tuy vậy ngữ (gồm chữ Thái La tinh và bản dịch tiếng Việt).

Năm 1993, bên Xuất bản Văn hóa dân tộc in cuốn sách Kó vệ sinh Slam.

Bạn đang xem: Truyện thơ dân gian việt nam

Sách này còn có bản phiên âm tiếng Cao Lan cùng bản dịch thơ. Với nguyên tác là thơ bảy tiếng (bảy âm tiết) trường thiên (23), Lâm Quý dịch ra thơ tiếng Việt theo thể tự do.

Năm 1994, bên xuất Văn hóa dân tộc công bố Truyện thơ Nôm Tày, tập I do Hoàng Quyết và Triều Âm sưu tầm, dịch thuật, chú thích, giới thiệu. Tập này giới thiệu năm truyện thơ: Nhân lăng, Bioóc lả, Chiêu Đức, Lý Thế Khanh, Nho Hương. Sau lời nói đầu dài bốn trang, tập này gồm hai phần.

Xem thêm: Chuyển Phân Số Thập Phân Thành Số Thập Phân, Cách Chuyển Phân Số Thành Thập Phân

Phần đầu là bản dịch tiếng Việt bốn tác phẩm phần sau là bản phiên âm tiếng Tày. Sách này không tồn tại nguyên bản chữ Nôm Tày. Nếu nguyên tác là thơ bảy tiếng, không gieo vần chân như thơ Đường luật, nhưng mà vị trí gieo vần giống như nhị câu tuy nhiên thất (trong thể tuy nhiên thất lục bát) của người Việt thì bản dịch cũng gieo vần như vậy. (24) Trước mỗi bản dịch, Dịch giả đều có bài bác viết ngắn đối chiếu giá trị nội dung, nghệ thuật và cả hạn chế của tác phẩm. Phần chú giải phong phú, với dung lượng câu chữ ở từng chú giải vừa phải giúp người đọc rộng rãi hiểu tác phẩm dễ hơn. Thí dụ, ở bản dịch truyện thơ Nhân Lăng có 130 chú thích. Đối với người đọc là người Việt (Kinh) hoặc là những dân tộc khác, việc chú thích, chẳng hạn, như thế này là rất cần thiết: “(1) Hoa mạ, một loại hoa rừng nở vào mùa xuân, Hương rất thơm” (tr. 93). Bản dịch truyện thơ Bióoc Lả tất cả 137 chú thích. Bản dịch truyện thơ Chiêu Đức có 206 chú thích. Bản dịch truyện thơ Lý Thế Khanh bao gồm 334 chú thích. Bản dịch truyện thơ Nho Hương bao gồm 261 chú thích.

Năm 1994, đơn vị xuất bản Văn hóa công bố truyện thơ Nam Kim – Thị Đan vì Hoàng Quyết biên dịch. Với nguyên tác là “thơ bảy chữ trường thiên gieo vần lưng” (chữ sử dụng của Hoàng Quyết), dịch giả dịch theo thể song thất lục bát. Sau bản dịch là phần phiên âm tiếng Tày.

Năm 1995, công ty xuất bản Văn hóa dân tộc công bố Tuyển tập truyện thơ dân gian Mường bởi vì Bùi Thiện sưu tầm, biên soạn, dịch. Không có bản phiên âm tiếng Mường, sách này giới thiệu bản dịch 12 truyện thơ (theo quan liêu niệm của soạn giả) dưới đây:

1. Dạ Dần trồng hoa

2. Vua Dần vái thơi

3. Đón bông cơm vía lúa

4. Sinh nứa – Cờ pèn

5. Đẻ Núi trọc

6. Quý ông Khoong kheng

7. Bạn nữ Vật Nga (tức Truyện nàng Hằng Nga)

8. Phái mạnh Thông Đế Thông Đền

9. Tráng Đồng

1. đàn ông Chiết Chiết

11. Vườn hoa núi Cối

12. Cun Đủ lang Dà (gồm nhị truyện Út Khót – Hồ Liêu) và nữ Nga – nhị Mối).

Khác với Bùi Thiện, ở đây có tác phẩm mà chúng tôi không quan tiền niệm là truyện thơ, thí dụ Dạ Dần trồng hoa. Cuốn sách chưa được biên soạn cẩn thận. Các truyện số 3 cùng số 4 có tên gọi ở lời nói đầu và mục lục không giống với tên gọi ở bên phía trong (xem các trang 47, 58). Việc viết hoa, viết thường hết sức tùy tiện, thiếu nhất quán.

Năm 1966, nhà xuất bản Văn hóa dân tộc tuyên bố Hợp tuyển văn học Mường, vì Hoàng Tuấn Cư, Ngô quang đãng Hưng, Vũ Ngọc Kỳ sưu tầm, tuyển chọn, biên soạn, vào đó gồm trích in các bản dịch của bốn truyện thơ: Nàng Nga – nhì Mối, Út Lót – Hồ Liêu, thanh nữ Ờm – cánh mày râu Bồng Hương, Vườn hoa núi Cối.

Xem thêm: Văn 10 Hoạt Đông Giao Tiếp Bằng Ngôn Ngữ Tt

các truyện này vày Bùi Thiện, Minh Hiệu, hoàng anh Nhân sưu tầm và dịch.

Năm 1966, công ty xuất bản Văn hóa dân tộc công bố Văn học Chăm. Tập II: Trường ca, vị Inrasara biên soạn. Trong truyện này có truyện thơ Um Mưrup. (Ở sách của Tùng tâm và Quảng Đại Cường (1983) đây là truyện Hoàng tử Um – rúp và cô nàng chăn dê). Đây là cuốn sách biên soạn công phu, khoa học, trình diễn tư liệu theo kiểu đối sách: một trang là bản phiên âm tiếng Chăm, trang mặt là bảng dịch tiếng Việt.

Năm 1966, bên xuất bản Nghệ An ấn hành Truyện thơ cùng đồng dao Thái miền Tây Nghệ An bởi vì La quán Miêu sưu tầm và dịch. Sách gồm nhị phần: phần đầu là truyện thơ; phần sau là đồng dao. Trong phần truyện thơ, người soạn giới thiệu bốn tác phẩm: Trông mường, Chim phượng hoàng, quý ông Hún Lu phụ nữ Ùa Piểm, nữ Căm nam nhi Ín. Mỗi tác phẩm đều bao gồm phần phiên âm tiếng Thái cùng bản dịch tiếng Việt, cuối phần phiên âm tiếng Thái bao gồm ghi rõ tên, địa chỉ người cung cấp tác phẩm. Theo quan tiền niệm của bọn chúng tôi, nhị tác phẩm đầu ko phải là truyện thơ.

Tổng tập văn học Việt Nam là một bộ sách đồ sộ vày GS. Đinh Gia Khánh làm chủ tịch hội đồng biên tập. Theo kế hoạch ban đầu, bộ sách gồm 36 tập. Năm 1980, bên xuất bản khoa học buôn bản hội công bố tập 1 và tập 36, tức là cắm hai loại mốc đầu tiên với kết thúc của bộ sách. Rất tiếc, trong quá trình biên soạn, do tình hình tư liệu, do phương pháp điều hành, bởi thay đổi sự đánh giá chỉ đối với một số tác giả, trào lưu văn học (25), đến năm 1997 là cơ hội in kết thúc tất cả công trình, bộ sách không chỉ không thống nhất về khổ sách giữa các tập (26) hơn nữa vượt quá bé số 36 tập, tuy rằng một số tập đã phân thành tập A, tập B. (Thí dụ, tập 28 dành để giới thiệu phần văn xuôi lãng mạn (các biến đổi văn xuôi của Khái Hưng, Nhất Linh, Thế Lữ, Thạch Lam, Xuân Diệu), vị GS. Hà Minh Đức có tác dụng chủ biên, công bố năm 1994, in thành hai tập 28A cùng 28B). Các tập 37 A, 37B, 37C bởi vì GS. Đặng Nghiêm Vạn làm cho chủ biên, in kết thúc năm 1996, dành để giới thiệu văn học những dân tộc thiểu số. Tổng tập văn học Việt Nam đặt cho khách hàng nhiệm vụ là giới thiệu một cách bao gồm hệ thống diện mạo lịch sử một nghìn năm văn học viết của Việt phái nam từ thế kỉ X cho đến ngày 2 mon 9 năm 1945 với bản “Tuyên ngôn độc lập” của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Trong bộ sách này, việc GS. Đặng Nghiêm Vạn tuyển vào cả văn họa dân gian là một việc làm cho chưa đúng chỗ. Vào phần văn học dân gian những dân tộc thiểu số, tất cả những truyện thơ sau: ba truyện thơ Thái (Tiễn dặn người yêu, đàn ông Lú – bạn nữ Ủa, U Thềm), cha truyện thơ Tày (Đính Quân, nam Kim – Thị Đan, Lưu Đài – Hán Xuân), năm truyện thơ Mường (Vần va, Tráng Đồng, Út Lót – Hồ Liêu – thanh nữ Ờm – nam nhi Bồng Hương, thanh nữ Nga – đạo nhì Mối), các truyện thơ H`mông (Tiếng hát làm dâu, trích phái nữ Dợ – Chà Tăng, trích A Thào và Nù Câu), bảy truyện thơ Chăm (đưa tất cả các truyện vào sách Truyện thơ Chàm của Tùng Lâm và Quảng Đại Cường đã in năm 1983 vào đây).(27)

Trong nhì năm 1997 – 1998, Hội Văn học nghệ thuật cùng sở Văn hóa – thông tin thể thao tỉnh Sơn La công bố bộ sách Truyện thơ trường ca dân gian Thái gồm chữ Thái cổ (không có bản dịch tiếng Việt), vào đó tập 1 (in năm 1997) giới thiệu mười truyện thơ: Xống chụ xon xao, Khun Lú – chị em Ủa, Ý Đón Ý Đăm, Ý Nọi Náng Xưa, Náng Ý Tú, Náng Phôm Hom, Tạo trơn Hôm Náng Hai, Hiếm Hom, Tóng Đón Ăm Ca, Xông Ca Xy Cáy; tập 2 (in năm 1997) giới thiệu 11 truyện thơ: Quám Khun Tính, Quám Ca Đông, Quám kén Tẻo, Út Ỏ, Ngú Háo, U Thến, Thi Thốn, trộn Mệt, trộn Cáng, Thi Thặt, Náng Cống Cắm Đanh; tập 3 (in năm 1998) giới thiệu nhị truyện thơ: Trái Cắm, Sam Lướng – inch Lái.

Năm 1999, nhà xuất bản Văn hóa dân tộc in truyện thơ Thái Ý nọi – nữ Xưa (Em bé xíu – cô bé Hổ) do Lò Ngọc Duyên sưu tầm với dịch. Sách gồm có những phần: lời giới thiệu, cầm tắt nội dung, phần tiếng Việt, phần tiếng Thái, Phần chữ Thái cổ.

Năm 1999, đơn vị xuất bản Giáo dục công bố Tuyển tập văn học dân gian Việt Nam do Viện Văn học chủ trì, gồm năm tập (bảy quyển). Tập V giành riêng cho sử thi với truyện thơ, bởi vì Đặng Văn Lung với Sông Thao biên soạn cùng tuyển chọn. Phần truyện thơ gồm bao gồm hai truyện thơ Mường (Nàng Nga – hai Mối, chị em Ờm – quý ông Bồng Hương), hai truyện thơ Tày (Nam Kim – Thị Đan, Lưu Đài – Hán Xuân), bốn truyện thơ Thái (Chàng Lú – thiếu phụ Ủa, Tiễn dặn người yêu, Tào Hủn Lu – Náng Ông Piềm, Chim Yểng), hai truyện thơ Chăm (Hoàng hậu Cưrima, Aria Chăm Bni). Mười truyện thơ này điều không tồn tại bản phiên âm tiếng dân tộc với sử dụng những bản dịch của Minh Hiệu, vàng anh Nhân, Nông Viết Toại, Hoàng An Định, Hoàng Quyết ,Mạc Phi, Điêu bao gồm Ngâu, … ở những sách đã xuất bản. Đáng tiếc là nhị truyện thơ Chăm vày sử dụng bản dịch từ Truyện thơ Chàm (1983) đề nghị đã một lần nữa “xã hội hóa” những sai lầm của Tùng Lâm với Quảng Đại Cường (28).

Như vậy, vào những năm 90 việc tái bản truyện thơ những dân tộc thiểu số nhiều chủng loại hơn về số lượng so với những năm 80. Ở thập kỉ này, gồm nhiều sách tuy vậy ngữ được phiên bản, đặc biệt hội văn học nghệ thuật với sở Văn hóa – thông tin – Thể thao tỉnh Sơn La đã công bố 32 truyện thơ Thái bằng chữ Thái Đen. Với soạn giả Inrasara, truyện thơ Chăm được biên dịch công phu và xuất bản dưới dạng sách tuy vậy ngữ (tuy chưa có chữ Chăm, chỉ có phần phiên âm đặt đối sánh với bản dịch tiếng Việt). Đã có thêm truyện thơ của dân tộc Cao Lan được xuất bản, nâng số lượng các dân tộc tất cả truyện thơ được giới thiệu với người đọc cả nước lên con số bảy (Thái, Tày, Mường, H`mông, Giáy, Chăm, Cao Lan).

Năm 2000, Tổng tập Văn học Việt Nam được công ty xuất bản Khoa học buôn bản hội tái bản “có chỉnh lí với bổ sung”. Trong một năm, 42 tập (khổ 16 x 24cm) của cả bộ sách cùng ra mắt bạn đọc. Ở lần xuất bản này, các tập 37A, 37b, 37C trở thàh những tập 39, 40, 41. Phần truyện thơ những dân tộc thiểu số vẫn là phần đã công bố năm 1996, không tồn tại sửa chữa, bổ sung. Cùng như vậy, đây là lần thứ ba, bảy truyện thơ vị Tùng Lâm với Quảng Đại Cường biên dịch được xuất bản. (29)

Năm 2000, công ty xuất bản Văn hóa dân tộc tạo ra mắt cuốn Tiễn dặn người yêu (Xống Chụ son sao, tên phiên âm ghi đúng như Nguyễn Khôi viết – N.X.K) bởi Nguyễn Khôi biên soạn. Sau “Lời đơn vị xuất bản”, sách gồm các phần sau:

+ Bản dịch Thái;

+ Bản dịch thơ, chú giải của đơn vị văn mạc Phi;

+ Bản phiên âm tiếng Thái;

+ Bản dịch thơ của Điêu bao gồm Ngâu;

+ Bản chuyển thơ Việt của Nguyễn Khôi;

+ bài bác viết “Sống chụ son sao bản ca bất hủ” của Vương Trung, nhà thơ dân tộc Thái;

+ bài xích “Đôi lời về sống chụ son sao” của Nguyễn Khôi.

Bản chữ Thái (tr. 8 – 74) là bản chụp chữ Viết tay của PTS. Hoàng Lương (hiện ni ông Lương là PGS. TS). Theo cụ Nguyễn Văn Hòa, đây là kết quả của việc PGS. TS Hoàng Lương dịch từ bản tiếng Việt của đơn vị Văn Mạc Phi (in năm 1977). Bản phiên tiếng Thái (tr. 199 – 279) vị nhà giáo Hoàng Lương thực hiện đã dựa vào bản chữ Thái “ đã tam sao thất bản” (30). Trong một cuốn sách, việc người biên soạn đem đến cho người đọc nhì bản dịch của hai dị bản với hai phong thái dịch khác biệt (một của Điêu thiết yếu Ngâu, một của Mạc Phi) của thuộc một tác phẩm là điều bổ ích cùng lý thú. Tiếc rằng mỗi người dịch theo một phiên bản tiếng Thái (vì tác phẩm có nhiều dị bản) mà lại sách này lại không có những bản phiên âm tiếng Thái (mà hai dịch giả đã căn cứ vào chúng) nên giảm giá trị khoa học.

Nguyễn Khôi không cần sử dụng từ “dịch”: mà dùng từ “chuyển thơ” để gọi việc ông chuyển Xống chụ xon xao sang thơ Việt theo thể tuy nhiên thất lục bát. Theo lời tác giả với khoảng 180 câu đầu vào truyện cùng tả cảnh mang thai của “mẹ yêu”, ông đã “gom” lại còn 12 câu mở đầu đến bản chuyển thể của bản thân (tr. 412 – 413). Như đã thấy ở trên, năm 1994, đơn vị giáo Hoàng Quyết đã dùng thể song thất lục chén để dịch Nam Kim – Thị Đan. Khi dịch, ông vừa cố gắng tôn trọng từng lời vào nguyên bản, vừa dịch bay ý theo từng câu. Vày vậy tất cả nhiều câu ko hạ được vần”. (31) so sánh như vậy để thấy rằng Nguyễn Khôi đã chuyển thể, đã phóng tác, chứ không “dịch” (32) Xống chụ xon xao. Cửa hàng chúng tôi ghi nhận nhiệt tình với sự tự tin của soạn giả Nguyễn Khôi (xem những tr. 395 – 396, 400, 412 – 413), Còn việc tiếp nhận bản chuyển thể này như thế nào, hưởng ứng nó như thế nào phụ thuộc vào khẩu vị của từng bạn đọc. Cuốn sách này đã bỏ một số chú thích trong bản dịch của Mạc Phi, đã có những chỉ dẫn không chủ yếu xác, ko đáng tin cậy đối với bạn đọc.

Năm 2000, Hội văn học nghệ thuật tỉnh Sơn La công bố Đang vần va (tức truyện thơ Vườn hoa núi Cối) của dân tộc Mường, vì Đinh Văn Ân sưu tầm, dịch, chú giải và giới thiệu. Như đã nói ở trên, trong những năm 1973, 1987 bản dịch này đã được xuất bản. Nhưng vị chưa có phần tiếng Mường nên nó chưa đáp ứng được nhu cầu của đông đảo bạn đọc, nhất là bạn đọc người Mường. Vì vậy, lần này hội văn học nghệ thuật tỉnh Sơn La đã công bố cả phần tiếng Mường với phần tiếng Việt.

Năm 2001, đơn vị xuất bản Văn hóa dân tộc ấn hành cuốn sách Truyện cổ và dân ca Thái vùng Tây Bắc Việt Nam, vị Nguyễn Văn Hòa sưu tầm, biên dịch. Sách này giới thiệu cả truyện dân gian với truyện thơ Khun Lù – cô bé Ủa. (33) Người soạn đã thể hiện bản dịch tiếng Việt truyện truyền miệng dưới dạng văn xuôi, truyền bản truyện thơ tiếng Thái và phần dịch ra thơ tiếng Việt theo thể lục bát. Đây là phương pháp làm công phu, khoa học. Những dự án công trình như thế này chỉ có thể được in trong điều kiện tởm tế đất nước ko gặp cực nhọc khăn hoặc được nước không tính tài trợ. Cuốn sách của Nguyễn Văn Hòa đã được xuất bản dưới sự tài trợ Quỹ Thụy Điển – Việt phái mạnh phát triển văn hóa.

Năm 2002, đơn vị xuất bản Đà Nẵng công bố bộ sách Tổng tập văn học những dân tộc thiểu số Việt nam giới do Đặng Nghiêm Vạn chủ biên, team biên soạn gồm gồm Lê Trung Vũ, Nguyễn Thị Huế, Đỗ Hồng Kỳ, Trần Thị An với Tăng Kim Ngân. Bộ sách gồm bốn tập (sáu quyển). Tập bốn dành cho việc giới thiệu truyện thơ. Đó là bốn truyện Thái: Tiễn dặn người yêu (sử dụng bản dịch của Mạc Phi, bản in năm 1977), Chàng Lú – thanh nữ Ủa (sử dụng bản dịch của Mạc Phi đã công bố năm 1964), U Thềm (sử dụng bản dịch của Hà Văn Ban, hoàng anh Nhân đã công bố năm 1990), Út Ỏ về khiếp (trích, sử dụng bản n trên Tạp chí Dân tộc học, số 4 năm 1978); năm truyện thơ Mường: Tráng Đồng (sử dụng bản dịch của Mai Văn Trí (34) cùng Bùi Thiện đã công bố năm 1976), Út Lót – Hồ Liêu (sử dụng bản dịch của Mai Văn Trí (35), Bùi Thiện đã công bố năm 1976), Nàng Ờm – nam giới Bồng Hương (sử dụng bản dịch của vàng anh Nhân đã công bố năm 1986), Nàng Nga – hai Mối (sử dụng bản dịch của Minh Hiệu đã công bố năm 1986), bốn truyện thơ Tày: Nam Kim – Thị Đan (bản dịch của Nông Viết Toại, Hà Vũ Khoanh, Hoàng Rạng đã công bố năm 1964, nhóm biên soạn dùng bản in lại năm 1996 từ tổng tập văn học Việt Nam, tập 37C), Lưu Đài – Hán Xuân (sử dụng bản dịch của Lục Văn Pảo đã in vào Tổng tập văn học Việt Nam, tập 37C), Đính Quân (bản dịch của Nông Minh Châu đã công bố năm 1964, đội biên soạn sử dụng bản in lại trong Tổng tập văn học Việt Nam, tập 37C), Bioóc Lả (sử dụng bản dịch của Hoàng Quyết và Triều Ân đã công bố năm 1994); những truyện thơ H`mông: A Thào – Nù Câu (trích, sử dụng bản dịch của Doãn Thanh đã công bố năm 1984), Tiếng hát làm cho dâu (sử dụng bản dịch của Doãn Thanh đã công bố năm 1967).

Tổng tập văn học các dân tộc thiểu số Việt nam chưa có phần tiếng dân tộc, chỉ bao gồm bản dịch tiếng Việt. Trong “Lời nói đầu” in ở tất cả những quyển sách, GS. Đặng Nghiêm Vạn cũng nhận thấy việc chỉ “giới thiệu các tác phẩm đã biên dịch chữ quốc ngữ” là “điều đáng tiếc với ít nhiều cũng đáng trách” (tr. 12 ở tất cả sáu quyển). Ông đã rất đúng lúc hiểu rằng muốn bao gồm những cuốn sách xuất bản bằng tuy vậy ngữ “là việc không dễ dàng, vì cần có vốn đầu tư lớn, một tổ chức điều hành rất khoa học với cơ bản nhất, là tất cả những người nhiệt tình với hiểu biết”, (tr. 12 ở tất cả sáu quyển, những chỗ in nghiêng là do N.X.K nhấn mạnh).

Ông viết tiếp: “Dân trí được nâng cao, bé người sẽ được ý thức hơn về lịch sử, về vốn văn hóa của cha ông để lại. Nếu thế hệ đương đại ko lưu ý bảo tồn những vốn cổ của các dân tộc, nếu ko lưu ý giới thiệu những văn bản bằng tiếng mẹ đẻ, hoặc chí ít cũng lưu giữ lại ở một số cơ quan tất cả thẩm quyền; thì sau đây con cháu gồm quyền chất vấn chúng ta, những nhà nghiên cứu đương thời, đã để mất, để rơi vào dĩ vãng những lonh lanh văn học của tổ tiên. Thế hệ chúng ta phải chịu trách nhiệm về những mất non này” (tr. 12 ở tất cả sáu quyển) (36).

Khác với những bộ sách không giống của cùng nhóm biên soạn do GS. Đặng Nghiêm Vạn chủ trì, ở bộ tổng tập này (cụ thể là trong tập bốn), nhóm biên soạn đã ko giới thiệu một truyện thơ làm sao của dân tộc Chăm.

Có một số tác phẩm được đội biên soạn xếp vào truyện thơ (Nguồn gốc người Dao, Rồng với người chia đất,…), còn cửa hàng chúng tôi thì ko tán thành. Tập 4 bao gồm quá nhiều lỗi thiết yếu tả, lỗi in không nên (37).

Ở thế kỉ trước, nước ta gồm những bộ sách Hợp tuyển thơ văn Việt Nam (những năm 60 – 70) cùng Tổng tập văn học Việt Nam (những năm 80 – 90). Theo lời GS. Nguyễn Duy Quý, những bộ sách đó “một phần đã đáp ứng” được yêu thương cầu của công trình “có tính chất tổng hợp, hỗ trợ cho người đọc lúc cần có thể tra cứu cấp tốc và tìm kiếm thấy những tư liệu, đưa ra tiết cụ thể trong dòng đại dương bát ngát là nền văn học Việt Nam”; bọn chúng “đã xong được cơ bản sứ mạng lịch sử của chúng và đang ao ước chờ những công trình xây dựng mới tiếp theo”. (38) Đó là lí bởi việc ra đời bộ Tinh tuyển văn học Việt Nam vào năm 2004, bởi vì nhà xuất bản khoa học làng hội công bố. Bộ sách này gồm tám tập, phân thành mười quyển. Tập 2 dành cho văn học những dân tộc thiểu số. Tập này gồm hai quyển, quyển một giành cho văn học dân gian, quyển hai dành riêng cho văn học hiện đại. Trong quyển hai, team biên soạn (gồm bên thơ Nông Quốc Chấn với ông Nông Quốc Thắng, trưởng phái mạnh của công ty thơ) để một mục mang đến truyện thơ của bốn dân tộc (Chăm, Mường, Tây, thái). Đối với dân tộc Chăm, những soạn giả giới thiệu một truyện (Hoàng Tử Um Rúp và cô bé chăn dê) với văn bản đã công bố năm 1983 của Tùng Lâm và Quảng Đại Cường (39). Đối với dân tộc Mường, những soạn giả ko giới thiệu trọn vẹn, nhưng mà chỉ trích hai chuyện truyện thơ: Hùy Nga – nhì Mối (bản dịch của M.T), Út Lót – Hồ Liêu (bản dịch đã được công bố năm 1985). Đối với dân tộc Tày, những soạn giả cũng ko giới thiệu trọn vẹn tác phẩm, nhưng mà chỉ trích hai truyện thơ: Chim sáo (bản dịch của Hoàng An Định đã công bố năm 1964) và Nam Kim – Thị Đan (bản dịch của Nông Viết Toại đã công bố năm 1964). Đối với dân tộc Thái, những soạn gi

kimsa88
cf68